Yazım Kuralları

Dilimizle ilgileniyor muyuz? Bu kadar karmaşanın içinde kimsenin dile ayıracak zamanı yok ki… Medyadaki dil yanlışları kimsenin dikkatini çekmiyor. Televizyonlarda ve özel radyolarda kullanılan Türkçeye alıştırıldık. Günlük hayatta yabancı sözcük özentisi almış başını gidiyor. Aileler için çocuklarına bir yabancı dil öğretme düşüncesi, Türkçeyi iyi öğretmekten daha önemli hale geldi. Caddelerdeki işyerlerinin tabelalarını görünce başka bir ülkeye geldiğinizi sanırsınız. İnternet ortamında ve cep mesajlarında kullanılan Türkçede işin kolayına kaçıyoruz. Bu yüzden dil sanki sahipsiz gibi.

Okumaya fazla düşkün olmayan bir toplumda ana dilimiz ciddi bir bozulma sürecine girdi. Oysa Türkçeye ilgi duymak her şeyden önce bir yurttaşlık görevi olmalı. Dilimiz bizim için sadece bir anlaşma aracı değil ki… Bundan öte ulusal birliğimizin çimentosudur dil ve çağlar boyu akıp gelen bir kültürü, dünden bugüne, bugünden de yarına taşıyan ulusal bir köprüdür.

Haritalara bakın, sınırları renk renk ayrılmış çeşitli ülkeler görürsünüz. Oysa bu sınırlar aslında sadece ülkelerin sınırlarını değil, konuşulan dillerin sınırlarını da göstermektedir. Türkiye’nin sınırları da Türkiye Türkçesinin sınırlarıdır. Bir bakıma sınırlarımızı korumanın bir yolu da dilimizi koruyup geliştirmekten geçiyor. Çünkü anadilimizi geleceğe taşıyabildiğimiz ölçüde topraklarımızı da koruyabiliriz. Böylece tarihimizi, inançlarımızı ve kültürümüzü çocuklarımıza bırakabilir; yarattığımız değerleri uzak torunlarımıza ulaştırabiliriz.

Türkçenin, dünyada en çok konuşulan 7 dilden biri olduğu biliniyor. Ayrıca yeryüzünde çeşitli lehçelerde Türk diliyle konuşanların yaklaşık 250 milyonu bulduğu söyleniyor. Önünüze bir dünya haritası alarak bakın; değişik lehçeleriyle Türkçenin ne kadar geniş bir coğrafyada yaşamakta olduğunu göreceksiniz. Bu coğrafyada yaşayan insanlarla aramızda vazgeçilemez bir kültür birliği, dil ve gönül birliği olduğu da asla unutulmamalı.

ürkçe, bir yandan da sahip olduğumuz kültürel değerlerin yayılmasını ve yaşatılmasını sağlıyor. Yapısı, kuralları ve zenginliğiyle dünyanın en güzel dillerinden biri Türkçe. Tarih boyunca çeşitli dillerin etkisinde kalmış olsa da cumhuriyetle birlikte büyük gelişme gösterip bugüne gelmiş. Ancak yaşadığımız iletişim çağında, her şey gibi dilimiz de etkilenmekte ve bir tür bozulmaya uğramaktadır. Bu bozulmayı bir tehdit gibi algılamak yanlış olmaz.

Temel Yazım Kuralları

1. Başlıklar büyük harfle yazılmalıdır Başlıklar haricinde büyük harf sadece cümle başlarında kullanılır.
2. Cümleye daima büyük harfle başlayın. Cümlenin ilk harfi büyük diğer harfleri küçük olmalıdır.
3. Kelimelerdeki harfleri hiçbir zaman “yutmayın” ve Türkçe alfabede olmayan w, x, q… gibi sesleri Türkçe kelimelere karıştırmayın. Yani, “evet” yerine “ewt”, “tamam” yerine “tmm” ya da “ok”, “geliyorum” yerine “geliom”, “yapacağım” yerine “yapcam” gibi gülünç ifâdeler kullanmayın.
4. İngilizce teknik terimlerin Türkçe karşılıklarını kullanmaya özen gösterin: “Server” yerine “sunucu”, “flash disk” yerine “taşınabilir bellek”, “cpu” yerine “işlemci”, “printer” yerine “yazıcı” vb. gibi…
5. Noktadan, virgülden, ünlemden, soru işaretinden vs. sonra mutlaka bir boşluk getirin. “Elma,armut;kavun,karpuz.” yerine “Elma, armut; kavun, karpuz.” gibi…
6. Kesme işaretini kullanmaya özen gösterin. Özel isimlere gelen çekim ekleri daima kesme işareti ile ayrılır: “Ankara’ya”, İstanbul’dan”, “Meltem’e” vs. gibi. Yalnız, hatırlatmakta fayda var: Dil isimlerine gelen ekler hiçbir zaman ayrılmaz. Örneğin; “Türkçe’yi” değil “Türkçeyi” yazımı doğrudur.
7. Ayrı ve bitişik yazılması gereken de/da eklerinin farkına varın. “Dahi” anlamındaki “de” eki her zaman ayrı yazılır: “Ali de toplantıya katılacak (Ali dahi toplantıya katılacak).” gibi. “Ayşe’de toplantıya katılacak.” derseniz, “Toplantıya katılacak kişilerden birisi Ayşe’nin içinde toplantıya katılacak.” demiş olursunuz.
8. Soru eki olan “mi” her zaman ayrı yazılır: “Dün yağmur mu yağdı?”
9. “Şey”li şeyler her zaman ayrı yazılır: “Bildiğim bir şey var ki, o da yaşamak.”
10. “Her” de yine her zaman ayrı yazılır: “Her şeye sahip olmak istiyordu.”
11. “Ki” eki, eğer bir sahiplik bildiriyorsa bitişik yazılır: “Benimki (benim arabam) daha hızlı.” Bağlaç olan “ki” ise daima ayrı yazılır: “O kadar yorgunum ki, hemen uyumak istiyorum.” Peki bu “ki”yi nasıl anlayacağız? Çok basit: “ki”yi ve sonrasını silin. Geride kalan kısım anlamlı bir cümle oluşturuyorsa bu iş tamamdır. Oradaki “ki” ayrı yazılmalıdır.
12. Yazımı en çok karıştırılan kelimeler ve bunların doğru yazımları ise şöyledir: herkez > herkes yalnış > yanlış orjinal > orijinal fiat > fiyat miğde > mide pekçok > pek çok
13. Hâl Ekleri:
    • -i (yükleme) hâli: İsmi niteler, etkiyi gösterir. Yüklem ne ile ilgiliyse ona gönderme yapar. Örneğin; “Bilgisayarı ne zaman getireceksin?” (‘neyi getireceksin?’ gibi ‘kimi’ ve ‘neyi’ sorularına cevap verir.)
    • -e (yönelme) hâli: Genellikle bir yerden bir yere hareketi gösterir. Örneğin: “Arabayla İstanbul’a gittiler.” (‘nereye gittiler?’ gibi ‘nereye’, ‘kime’ vb. sorulara cevap verir.)
    • -de (bulunma) hâli: Konum bildirir. Örneğin: “Telefonumu evde unutmuşum.” (‘nerede unutmuşum?’ gibi ‘nerede’, ‘kimde’ vb. sorulara cevap verir.)
    • -den (çıkma) hâli: Bir ayrılma durumunu bildirir. Örneğin: “Ankara’dan İstanbul’a doğru yola çıktılar.” (‘nereden yola çıktılar?’ gibi ‘nereden’, ‘kimden’ vb. sorulara cevap verir.
    • Yalın hâl: İsmin hiçbir hâl eki almış hâlidir. Örneğin; telefon, İzmir, otobüs…
14. Eğer bir kelimenin nasıl yazılacağını bilmiyorsanız, Türk Dil Kurumunun sitesi üzerinde yer alan “Güncel Türkçe Sözlük” sayesinde doğru yazım şeklini öğrenebilirsiniz.
15. Bunlar, en temel yazım kurallarıdır. Bu kuralların daha fazlasına yine Türk Dil Kurumunun sitesi üzerinden ulaşabilirsiniz.

Unutmayın...

Unutmamalıyız ki “Kendi dilini bilmeyen başka bir dili öğrenemez.” Ayrıca “Türkçemiz bizim dil bayrağımızdır.” Bu bayrağı taşımak bugün hepimizin görevi; herkesin boynunun borcudur.