Samanalevi Netkafe Anasayfa

Madde 10 / Eski Hali

Herkes, dil, irk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.
Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yasama geçmesini sağlamakla yükümlüdür.
Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.
Devlet organları ve İdare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.

Madde 10 / Yeni Hali

Herkes, dil, irk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.
Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yasama geçmesini sağlamakla yükümlüdür. 'Bu maksatla alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamaz.'
'Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler için alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı sayılmaz.'
Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.
Devlet organları ve İdare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.

Sonucu

Çocuklar, yaşlılar, özürlüler, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gazilerin her alanda avantajlı olmaları sağlanacak.

Madde 20 / Eski Hali

Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Özel hayatin ve aile hayatinin gizliliğine dokunulamaz.

Milli güvenlik, kamu düzeni, suç islenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlakin korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak, usulüne göre verilmiş hâkim kararı olmadıkça; yine bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri bulunmadıkça; kimsenin ustu, özel kâğıtları ve eşyası aranamaz ve bunlara el konulamaz. Yetkili merciin kararı yirmidort saat içinde görevli hakimin onayına sunulur. Hakim, kararını el koymadan itibaren kirksekiz saat içinde açıklar; aksi halde, el koyma kendiliğinden kalkar.

Madde 20 / Yeni Hali

Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. özel hayatin ve aile hayatinin gizliliğine dokunulamaz.

Milli güvenlik, kamu düzeni, suç islenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlakin korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebeplerinden biri veya birkaçına bağlı olarak, usulüne göre verilmiş hakim kararı olmadıkça; yine bu sebeplere bağlı olarak gecikmesinde sakınca bulunan hallerde de kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı emri bulunmadıkça; kimsenin ustu, özel kâğıtları ve eşyası aranamaz ve bunlara el konulamaz. Yetkili merciin kararı yirmidort saat içinde görevli hakimin onayına sunulur. Hakim, kararını el koymadan itibaren kirksekiz saat içinde açıklar; aksi halde, el koyma kendiliğinden kalkar.

Herkes, kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir. Bu hak; kişinin kendisiyle ilgili kişisel veriler hakkında bilgilendirilme, bu verilere erişme, bunların düzeltilmesini veya silinmesini talep etme ve amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenmeyi de kapsar. Kişisel veriler, ancak kanunda öngörülen hallerde veya kişinin açık rızasıyla islenebilir. kişisel verilerin korunmasına ilişkin esas ve usuller kanunla düzenlenir.

Sonucu

kişisel veriler ancak kanunlarla öngörülen hallerde veya kişilerin açık rızası ile islenebilecek ve fişlenme tarihe karışacak.

MADDE 23 / Eski Hali

Herkes, yerleşme ve seyahat hürriyetine sahiptir.
yerleşme hürriyeti, suç islenmesini önlemek, sosyal ve ekonomik gelişmeyi sağlamak, sağlıklı ve düzenli kentleşmeyi gerçekleştirmek ve kamu mallarını korumak;

Seyahat hürriyeti, suç soruşturma ve kovuşturması sebebiyle ve suç islenmesini önlemek;
Amaçlarıyla kanunla sınırlanabilir.

Vatandasın yurt dışına çıkma hürriyeti, vatandaşlık ödevi ya da ceza soruşturması veya kovuşturması sebebiyle sınırlanabilir.

Vatandaş sınır dışı edilemez ve yurda girme hakkından yoksun bırakılamaz.

MADDE 23 / Yeni Hali

Herkes, yerleşme ve seyahat hürriyetine sahiptir.
yerleşme hürriyeti, suç islenmesini önlemek, sosyal ve ekonomik gelişmeyi sağlamak, sağlıklı ve düzenli kentleşmeyi gerçekleştirmek ve kamu mallarını korumak;

Seyahat hürriyeti, suç soruşturma ve kovuşturması sebebiyle ve suç islenmesini önlemek;

Amaçlarıyla kanunla sınırlanabilir.

Vatandasın yurt dışına çıkma hürriyeti, ancak suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle hakim kararına bağlı olarak sınırlanabilir.

Vatandaş sınır dışı edilemez ve yurda girme hakkından yoksun bırakılamaz.

Sonucu

Yurtdışına çıkış özgürlüğü genişletilecek.

Madde 41 / Eski Hali

Aile, Türk toplumunun temelidir ve esler arasında eşitliğe dayanır.

Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilatı kurar.

Madde 41 / Yeni Hali

Aile, Türk toplumunun temelidir ve esler arasında eşitliğe dayanır.

Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilatı kurar.

Her çocuk, korunma ve bakımdan yararlanma, yüksek yararına açıkça aykırı olmadıkça, ana ve babasıyla kişisel ve doğrudan iliksi kurma ve sürdürme hakkına sahiptir.

Devlet, her turlu istismara ve şiddete karsı çocukları koruyucu tedbirleri alır.

Sonucu

Çocuklar, her turlu istismar ve şiddete karsı daha fazla korunacak.

Madde 51 / Eski Hali

Çalışanlar ve işverenler, üyelerinin çalışma iliksilerinde, ekonomik ve sosyal hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için önceden izin almaksızın sendikalar ve üst kuruluşlar kurma, bunlara serbestçe üye olma ve üyelikten serbestçe çekilme haklarına sahiptir. Hiç kimse bir sendikaya üye olmaya ya da üyelikten ayrılmaya zorlanamaz.

Sendika kurma hakki ancak, milli güvenlik, kamu düzeni, suç islenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlak ile başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebepleriyle ve kanunla sınırlanabilir.

Sendika kurma hakkinin kullanılmasında uygulanacak sekil, Sart ve usuller kanunda gösterilir.

Ayni zamanda ve ayni is kolunda birden fazla sendikaya üye olunamaz.

İsçi niteliği taşımayan kamu görevlilerinin bu alandaki haklarının kapsam, istisna ve sınırları gördükleri hizmetin niteliğine uygun olarak kanunla düzenlenir.

Sendika ve üst kuruluşlarının tüzükleri, yönetim ve isleyişleri, Cumhuriyetin temel niteliklerine ve demokrasi esaslarına aykırı olamaz.

Madde 51 / Yeni Hali

Çalışanlar ve işverenler, üyelerinin çalışma iliksilerinde, ekonomik ve sosyal hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için önceden izin almaksızın sendikalar ve üst kuruluşlar kurma, bunlara serbestçe üye olma ve üyelikten serbestçe çekilme haklarına sahiptir. Hiç kimse bir sendikaya üye olmaya ya da üyelikten ayrılmaya zorlanamaz.

Sendika kurma hakki ancak, milli güvenlik, kamu düzeni, suç islenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlak ile başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebepleriyle ve kanunla sınırlanabilir.

Sendika kurma hakkinin kullanılmasında uygulanacak sekil, Sart ve usuller kanunda gösterilir.

Ayni zamanda ve ayni is kolunda birden fazla sendikaya üye olunamaz.

İsçi niteliği taşımayan kamu görevlilerinin bu alandaki haklarının kapsam, istisna ve sınırları gördükleri hizmetin niteliğine uygun olarak kanunla düzenlenir.

Sendika ve üst kuruluşlarının tüzükleri, yönetim ve isleyişleri, Cumhuriyetin temel niteliklerine ve demokrasi esaslarına aykırı olamaz.

Sonucu

Birden fazla sendikaya üye olma hakki sağlanacak.

Madde 53 / Eski Hali

İsçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu is sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler.

Toplu is sözleşmesinin nasıl yapılacağı kanunla düzenlenir.

128 inci maddenin ilk fıkrası kapsamına giren kamu görevlilerinin kanunla kendi aralarında kurmalarına cevaz verilecek olan ve bu maddenin birinci ve ikinci fıkraları ile 54 uncu madde hükümlerine tabi olmayan sendikalar ve üst kuruluşları, üyeleri adına yargı mercilerine başvurabilir ve İdareyle amaçları doğrultusunda toplu görüşme yapabilirler. Toplu görüşme sonunda anlaşmaya varılırsa düzenlenecek mutabakat metni taraflarca imzalanır. Bu mutabakat metni, uygun idari veya kanuni düzenlemenin yapılabilmesi için Bakanlar Kurulunun takdirine sunulur. Toplu görüşme sonunda mutabakat metni imzalanmamışsa anlaşma ve anlaşmazlık noktaları da taraflarca imzalanacak bir tutanakla Bakanlar Kurulunun takdirine sunulur. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usuller kanunla düzenlenir.

Ayni işyerinde, ayni donem için, birden fazla toplu is sözleşmesi yapılamaz ve uygulanamaz.

Madde 53 / Yeni Hali

İsçiler ve işverenler, karşılıklı olarak ekonomik ve sosyal durumlarını ve çalışma şartlarını düzenlemek amacıyla toplu is sözleşmesi yapma hakkına sahiptirler.

Toplu is sözleşmesinin nasıl yapılacağı kanunla düzenlenir.

128 inci maddenin ilk fıkrası kapsamına giren kamu görevlilerinin kanunla kendi aralarında kurmalarına cevaz verilecek olan ve bu maddenin birinci ve ikinci fıkraları ile 54 uncu madde hükümlerine tabi olmayan sendikalar ve üst kuruluşları, üyeleri adına yargı mercilerine başvurabilir ve İdareyle amaçları doğrultusunda toplu görüşme yapabilirler. Toplu görüşme sonunda anlaşmaya varılırsa düzenlenecek mutabakat metni taraflarca imzalanır. Bu mutabakat metni, uygun idari veya kanuni düzenlemenin yapılabilmesi için Bakanlar Kurulunun takdirine sunulur. Toplu görüşme sonunda mutabakat metni imzalanmamışsa anlaşma ve anlaşmazlık noktaları da taraflarca imzalanacak bir tutanakla Bakanlar Kurulunun takdirine sunulur. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usuller kanunla düzenlenir.

Ayni işyerinde, ayni donem için, birden fazla toplu is sözleşmesi yapılamaz ve uygulanamaz.

Memurlar ve diğer kamu görevlileri, toplu sözleşme yapma hakkına sahiptirler.

Toplu sözleşme yapılması sırasında uyuşmazlık çıkması halinde taraflar Kamu görevlileri Hakem Kuruluna başvurabilir. Kamu görevlileri Hakem Kurulu kararları kesindir ve toplu sözleşme hükmündedir.

Toplu sözleşme hakkinin kapsamı, istisnaları, toplu sözleşmeden yararlanacaklar, toplu sözleşmenin yapılma sekli, usulü ve yürürlüğü, toplu sözleşme hükümlerinin emeklilere yansıtılması, Kamu görevlileri Hakem Kurulunun teşkili, çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar kanunla düzenlenir.

Sonucu

Memur ve diğer kamu görevlilerine toplu sözleşme hakki sağlanacak.

Madde 54 / Eski Hali

Toplu is sözleşmesinin yapılması sırasında, uyuşmazlık çıkması halinde isçiler grev hakkına sahiptirler. Bu hakkin kullanılmasının ve işverenin lokavta başvurmasının usul ve şartları ile kapsam ve istisnaları kanunla düzenlenir.

Grev hakki ve lokavt iyi niyet kurallarına aykırı tarzda, toplum zararına ve milli serveti tahrip edecek şekilde kullanılamaz.

Grev esnasında greve katılan isçilerin ve sendikanın kasıtlı veya kusurlu hareketleri sonucu, grev uygulanan işyerinde sebep oldukları maddi zarardan sendika sorumludur.

Grev ve lokavtın yasaklanabileceği veya ertelenebileceği haller ve işyerleri kanunla düzenlenir.

Grev ve lokavtın yasaklandığı hallerde veya ertelendiği durumlarda ertelemenin sonunda, uyuşmazlık yüksek Hakem Kurulunca çözülür. Uyuşmazlığın her safhasında taraflar da anlaşarak yüksek Hakem Kuruluna başvurabilir. yüksek Hakem Kurulunun kararları kesindir ve toplu is sözleşmesi hükmündedir.

yüksek Hakem Kurulunun kuruluş ve görevleri kanunla düzenlenir.

Siyasi amaçlı grev ve lokavt, dayanışma grev ve lokavtı, genel grev ve lokavt, işyeri işgali, isi yavaşlatma, verim düşürme ve diğer direnişler yapılamaz.

Greve katılmayanların işyerinde çalışmaları, greve katılanlar tarafından hiçbir şekilde engellenemez.

Madde 54 / Yeni Hali

Toplu is sözleşmesinin yapılması sırasında, uyuşmazlık çıkması halinde isçiler grev hakkına sahiptirler. Bu hakkin kullanılmasının ve işverenin lokavta başvurmasının usul ve şartları ile kapsam ve istisnaları kanunla düzenlenir.

Grev hakki ve lokavt iyi niyet kurallarına aykırı tarzda, toplum zararına ve milli serveti tahrip edecek şekilde kullanılamaz.

Grev esnasında greve katılan isçilerin ve sendikanın kasıtlı veya kusurlu hareketleri sonucu, grev uygulanan işyerinde sebep oldukları maddi zarardan sendika sorumludur.

Grev ve lokavtın yasaklanabileceği veya ertelenebileceği haller ve işyerleri kanunla düzenlenir.

Grev ve lokavtın yasaklandığı hallerde veya ertelendiği durumlarda ertelemenin sonunda, uyuşmazlık yüksek Hakem Kurulunca çözülür. Uyuşmazlığın her safhasında taraflar da anlaşarak yüksek Hakem Kuruluna başvurabilir. yüksek Hakem Kurulunun kararları kesindir ve toplu is sözleşmesi hükmündedir.

yüksek Hakem Kurulunun kuruluş ve görevleri kanunla düzenlenir.

Siyasi amaçlı grev ve lokavt, dayanışma grev ve lokavtı, genel grev ve lokavt, işyeri işgali, isi yavaşlatma, verim düşürme ve diğer direnişler yapılamaz.

Greve katılmayanların işyerinde çalışmaları, greve katılanlar tarafından hiçbir şekilde engellenemez.

Sonucu

Grev hakkinin önündeki engeller kalkacak.

Madde 74 / Eski Hali

Vatandaşlar ve karşılıklılık esasi gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir.

Kendileriyle ilgili başvurmaların sonucu, gecikmeksizin dilekçe sahiplerine yazılı olarak bildirilir.

Bu hakkin kullanılma bicimi kanunla düzenlenir.

Madde 74 / Yeni Hali

Vatandaşlar ve karşılıklılık esasi gözetilmek kaydıyla Türkiye’de ikamet eden yabancılar kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir.

Kendileriyle ilgili başvurmaların sonucu, gecikmeksizin dilekçe sahiplerine yazılı olarak bildirilir.

Bu hakkin kullanılma bicimi kanunla düzenlenir.

Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu İdarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.

Kamu Baş denetçi Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından gizli oyla dört yıl için seçilir. İlk iki oylamada üye tam sayısının üçte iki ve üçüncü oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğu aranır. Üçüncü oylamada salt çoğunluk sağlanamazsa, bu oylamada en çok oy alan iki aday için dördüncü oylama yapılır; dördüncü oylamada en fazla oy alan aday seçilmiş olur.

Bu maddede sayılan hakların kullanılma bicimi, Kamu Denetçiliği Kurumunun kurulusu, görevi, çalışması, inceleme sonucunda yapacağı işlemler ile Kamu Baş denetçisi ve kamu denetçilerinin nitelikleri, secimi ve özlük haklarına ilişkin usul ve esaslar kanunla düzenlenir.

Sonucu

İdarenin her turlu is ve eyleminden dolayı haksızlığa uğrayan vatandaşların başvurabileceği Kamu Denetçiliği Kurumu hayata geçecek.

Madde 84 / Eski Hali

İstifa eden milletvekilinin milletvekilliğinin düşmesi, istifanın geçerli olduğu Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlık Divanınca tespit edildikten sonra, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunca kararlaştırılır.

milletvekilliğinin kesin hüküm giyme veya kısıtlanma halinde düşmesi, bu husustaki kesin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle olur.

82 inci maddeye göre milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görev veya hizmeti sürdürmekte ısrar eden milletvekilinin milletvekilliğinin düşmesine, yetkili komisyonun bu durumu tespit eden raporu üzerine Genel Kurul gizli oyla karar verir.

Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içerisinde toplam beş birleşim günü katılmayan milletvekilinin milletvekilliğinin düşmesine, durumun Meclis Başkanlık Divanınca tespit edilmesi üzerine, Genel Kurulca üye tam sayısının salt çoğunluğunun oyuyla karar verilebilir.

Partisinin temelli kapatılmasına beyan ve eylemleriyle sebep olduğu Anayasa Mahkemesinin temelli kapatmaya ilişkin kesin kararında belirtilen milletvekilinin milletvekilliği, bu kararın Resmi Gazetede gerekçeli olarak yayımlandığı tarihte sona erer. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı bu kararın gereğini derhal yerine getirip Genel Kurula bilgi sunar.

Madde 84 / Yeni Hali

İstifa eden milletvekilinin milletvekilliğinin düşmesi, istifanın gecerli oldugu Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlık Divanınca tespit edildikten sonra, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulunca kararlaştırılır.

Milletvekilliginin kesin hukum giyme veya kisitlanma halinde düşmesi, bu husustaki kesin mahkeme kararinin Genel Kurula bildirilmesiyle olur.

82 nci maddeye gore milletvekilligiyle bagdasmayan bir gorev veya hizmeti surdurmekte israr eden milletvekilinin milletvekilliginin düşmesine, yetkili komisyonun bu durumu tespit eden raporu uzerine Genel Kurul gizli oyla karar verir.

Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay icerisinde toplam beş birleşim günü katılmayan milletvekilinin milletvekilliğinin düşmesine, durumun Meclis Başkanlık Divanınca tespit edilmesi uzerine, Genel Kurulca üye tam sayisinin salt cogunlugunun oyuyla karar verilebilir.

Partisinin temelli kapatılmasına beyan ve eylemleriyle sebep olduğu Anayasa Mahkemesinin temelli kapatmaya ilişkin kesin kararında belirtilen milletvekilinin milletvekilliği, bu kararın Resmi Gazetede gerekçeli olarak yayımlandığı tarihte sona erer. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı bu kararın gereğini derhal yerine getirip Genel Kurula bilgi sunar.

Sonucu

Milletin verdiği milletvekilliği görevini ancak millet geri alabilecek.

Madde 94 / Eski Hali

Türkiye Büyük Millet Meclisinin Başkanlık Divani, Meclis üyeleri arasından seçilen Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Kâtip üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur.

Başkanlık Divani, Meclisteki siyasi parti gruplarının üye sayısı oranında Divana katılmalarını sağlayacak şekilde kurulur. Siyasi parti grupları Başkanlık için aday gösteremezler.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlık Divani için, bir yasama döneminde iki secim yapılır. İlk seçilenlerin görev suresi iki, ikinci devre için seçilenlerin görev suresi üç yıldır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkan adayları, meclis üyeleri içinden, Meclisin toplandığı günden itibaren beş gün içinde, Başkanlık Divanına bildirilir. Başkan secimi gizli oyla yapılır. İlk iki oylamada üye tam sayısının üçte iki ve üçüncü oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğu aranır. üçüncü oylamada salt çoğunluk sağlanamazsa, bu oylamada en çok oy alan iki aday için dördüncü oylama yapılır; dördüncü oylamada en fazla oy alan üye, Başkan seçilmiş olur. Başkan secimi, aday gösterme suresinin bitiminden itibaren, beş gün içinde tamamlanır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanvekillerinin, Kâtip üyelerinin ve İdare Amirlerinin adedi, secim nisabı, oylama sayısı ve usulleri, Meclis İçtüzüğünde belirlenir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı, Başkanvekilleri, üyesi bulundukları siyasi partinin veya parti grubunun Meclis içinde veya dışındaki faaliyetlerine; görevlerinin gereği olan haller dışında, Meclis tartışmalarına katılamazlar; Başkan ve oturumu yöneten Başkanvekili oy kullanamazlar.

Madde 94 / Yeni Hali

Türkiye Büyük Millet Meclisinin Başkanlık Divani, Meclis üyeleri arasından seçilen Meclis Başkanı, Başkanvekilleri, Kâtip üyeler ve İdare Amirlerinden oluşur.

Başkanlık Divani, Meclisteki siyasi parti gruplarının üye sayısı oranında Divana katılmalarını sağlayacak şekilde kurulur. Siyasi parti grupları Başkanlık için aday gösteremezler.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlık Divani için, bir yasama döneminde iki secim yapılır. İlk seçilenlerin görev suresi iki, ikinci devre için seçilenlerin görev suresi ise o yasama döneminin sonuna kadar devam eder.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkan adayları, meclis üyeleri içinden, Meclisin toplandığı günden itibaren beş gün içinde, Başkanlık Divanına bildirilir. Başkan secimi gizli oyla yapılır. İlk iki oylamada üye tam sayısının üçte iki ve üçüncü oylamada üye tamsayısının salt çoğunluğu aranır. üçüncü oylamada salt çoğunluk sağlanamazsa, bu oylamada en çok oy alan iki aday için dördüncü oylama yapılır; dördüncü oylamada en fazla oy alan üye, Başkan seçilmiş olur. Başkan secimi, aday gösterme suresinin bitiminden itibaren, beş gün içinde tamamlanır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanvekillerinin, Kâtip üyelerinin ve İdare Amirlerinin adedi, secim nisabı, oylama sayısı ve usulleri, Meclis İçtüzüğünde belirlenir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı, Başkanvekilleri, üyesi bulundukları siyasi partinin veya parti grubunun Meclis içinde veya dışındaki faaliyetlerine; görevlerinin gereği olan haller dışında, Meclis tartışmalarına katılamazlar; Başkan ve oturumu yöneten Başkanvekili oy kullanamazlar.

Sonucu

TBMM Başkanlık Divani'nin görev suresi düzenlenecek.

Madde 125 / Eski Hali

İdarenin her turlu eylem ve işlemlerine karsı yargı yolu acıktır. (Ek hüküm: 13.8.1999-4446/2 md.) Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinde bunlardan doğan uyuşmazlıkların milli veya milletlerarası tahkim yoluyla çözülmesi öngörülebilir. milletlerarası tahkime ancak yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklar için gidilebilir.

Cumhurbaşkanının tek başına yapacağı işlemler ile yüksek Askeri Şuranın kararları yargı denetimi dışındadır.

İdari işlemlere karsı açılacak davalarda sure, yazılı bildirim tarihinden baslar.

Yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sinirlidir. Yürütme görevinin kanunlarda gösterilen sekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya takdir yetkisini kaldıracak bicimde yargı kararı verilemez.

İdari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların dogması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda gerekçe gösterilerek yürütmenin durdurulmasına karar verilebilir.

Kanun, olağanüstü hallerde, sıkıyönetim, seferberlik ve savaş halinde ayrica milli güvenlik, kamu düzeni, genel sağlık nedenleri ile yürütmenin durdurulması kararı verilmesini sınırlayabilir.

İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.

Madde 41 / Yeni Hali

İdarenin her turlu eylem ve işlemlerine karsı yargı yolu acıktır. (Ek hüküm: 13.8.1999-4446/2 md.) Kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinde bunlardan doğan uyuşmazlıkların milli veya milletlerarası tahkim yoluyla çözülmesi öngörülebilir. Milletlerarası tahkime ancak yabancılık unsuru taşıyan uyuşmazlıklar için gidilebilir.

Cumhurbaşkanının tek basına yapacağı işlemler ile yüksek Askeri Şuranın kararları yargı denetimi dışındadır. Ancak, yüksek Askeri Şuranın terfi işlemleri ile kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayırma hariç her turlu ilişik kesme kararlarına karsı yargı yolu açıktır.

İdari işlemlere karsı açılacak davalarda sure, yazılı bildirim tarihinden baslar.

yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sinirli olup, hiç bir surette yerindelik denetimi seklinde kullanılamaz. Yürütme görevinin kanunlarda gösterilen sekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya takdir yetkisini kaldıracak bicimde yargı kararı verilemez.

İdari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda gerekçe gösterilerek yürütmenin durdurulmasına karar verilebilir.

Kanun, olağanüstü hallerde, sıkıyönetim, seferberlik ve savas halinde ayrica milli güvenlik, kamu düzeni, genel sağlık nedenleri ile yurutmenin durdurulmasi karari verilmesini sinirlayabilir.

İdare, kendi eylem ve islemlerinden dogan zarari odemekle yükümlüdür.

Sonucu

yüksek Askeri Şura kararlarina yargi yolu acilacak.

Madde 128 / Eski Hali

Devletin, kamu iktisadi tesebbusleri ve diger kamu tuzel kisilerinin genel İdare esaslarına gore yurutmekle yukumlu olduklari kamu hizmetlerinin gerektirdigi asli ve surekli gorevler, memurlar ve diger kamu gorevlileri eliyle gorulur.

Memurlarin ve diger kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmalari, gorev ve yetkileri, haklari ve yukumlulukleri, aylık ve odenekleri ve diger ozluk isleri kanunla düzenlenir.

Üst kademe yoneticilerinin yetistirilme usul ve esaslari, kanunla özel olarak düzenlenir.

Madde 128 / Yeni Hali

Devletin, kamu iktisadi tesebbusleri ve diger kamu tuzel kisilerinin genel İdare esaslarına gore yurutmekle yukumlu olduklari kamu hizmetlerinin gerektirdigi asli ve surekli gorevler, memurlar ve diger kamu gorevlileri eliyle gorulur.

Memurlarin ve diger kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmalari, gorev ve yetkileri, haklari ve yukumlulukleri, aylık ve odenekleri ve diger ozluk isleri kanunla düzenlenir. Ancak, mali ve sosyal haklara ilişkin toplu sozlesme hukumleri saklidir.

Üst kademe yoneticilerinin yetistirilme usul ve esaslari, kanunla özel olarak düzenlenir.

Sonucu

Memurlara toplu sözleşme hakkı verilecek.

Madde 129 / Eski Hali

Memurlar ve diğer kamu görevlileri Anayasa ve kanunlara sadik kalarak faaliyette bulunmakla yükümlüdürler.

Memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakki tanınmadıkça disiplin cezası verilemez.

Uyarma ve kınama cezalarıyla ilgili olanlar hariç, disiplin kararları yargı denetimi dışında bırakılamaz.

Silahlı Kuvvetler mensupları ile hakimler ve savcılar hakkındaki hükümler saklıdır.

Memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken isledikleri kusurlardan doğan tazminat davaları, kendilerine rucu edilmek kaydıyla ve kanunun gösterdiği sekil ve şartlara uygun olarak, ancak İdare aleyhine açılabilir.

Memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında isledikleri iddia edilen suçlardan ötürü ceza kovuşturması açılması, kanunla belirlenen istisnalar dışında, kanunun gösterdiği idari merciin iznine bağlıdır.

Madde 129 / Yeni Hali

Memurlar ve diğer kamu görevlileri Anayasa ve kanunlara sadık kalarak faaliyette bulunmakla yükümlüdürler.

Memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakki tanınmadıkça disiplin cezası verilemez.

Silahlı Kuvvetler mensupları ile hakimler ve savcılar hakkındaki hükümler saklıdır.

Memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken isledikleri kusurlardan doğan tazminat davaları, kendilerine rucu edilmek kaydıyla ve kanunun gösterdiği sekil ve şartlara uygun olarak, ancak İdare aleyhine açılabilir.

Memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında isledikleri iddia edilen suçlardan ötürü ceza kovuşturması açılması, kanunla belirlenen istisnalar dışında, kanunun gösterdiği idari merciin iznine bağlıdır.

Disiplin kararları yargı denetimi dışında bırakılamaz.

Sonucu

Memurlara verilen disiplin cezalarına yargı yolu açılacak.

Madde 144 / Eski Hali

Hakim ve savcıların görevlerini; kanun, tüzük, yönetmeliklere ve genelgelere (Hakimler için idari nitelikteki genelgelere) uygun olarak yapıp yapmadıklarını denetleme; görevlerinden dolayı veya görevleri sırasında suç isleyip islemediklerini, hal ve eylemlerinin sıfat ve görevleri icaplarına uyup uymadığını araştırma ve gerektiğinde haklarında inceleme ve soruşturma, Adalet Bakanlığının izni ile adalet müfettişleri tarafından yapılır. Adalet Bakanı soruşturma ve inceleme işlemlerini, hakkında soruşturma ve inceleme yapılacak olandan daha kıdemli hakim veya savcı eliyle de yaptırabilir.

Madde 144 / Yeni Hali

Adalet hizmetleri ile savcıların idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığınca denetimi, adalet müfettişleri ile hakim ve savcı mesleğinden olan iç denetçiler; araştırma, inceleme ve soruşturma işlemleri ise adalet müfettişleri eliyle yapılır. Buna ilişkin usul ve esaslar kanunla düzenlenir.

Sonucu

Adalet hizmetlerinin denetimi düzenlenecek.

Madde 145 / Eski Hali

Askeri yargı, askeri mahkemeler ve disiplin mahkemeleri tarafından yürütülür. Bu mahkemeler, asker kişilerin; askeri olan suçları ile bunların asker kişiler aleyhine veya askeri mahallerde yahut askerlik hizmet ve görevleri ile ilgili olarak isledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevlidirler.

Askeri mahkemeler, asker olmayan kişilerin özel kanunda belirtilen askeri suçları ile kanunda gösterilen görevlerini ifa ettikleri sırada veya kanunda gösterilen askeri mahallerde askerlere karsı isledikleri suçlara da bakmakla görevlidirler.

Askeri mahkemelerin savaş veya sıkıyönetim hallerinde hangi suçlar ve hangi kişiler bakımından yetkili oldukları; kuruluşları ve gerektiğinde bu mahkemelerde adli yargı hakim ve savcılarının görevlendirilmeleri kanunla düzenlenir.

Askeri yargı organlarının kurulusu, isleyişi, askeri hakimlerin özlük isleri, askeri savcılık görevlerini yapan askeri hakimlerin mahkemesinde görevli bulundukları komutanlık ile iliksileri, mahkemelerin bağımsızlığı, hakimlik teminatı, askerlik hizmetinin gereklerine Gore kanunla düzenlenir. Kanun, ayrica askeri hakimlerin yargı hizmeti dışındaki askeri hizmetler yönünden askeri hizmetlerin gereklerine Gore teşkilatında görevli bulundukları komutanlık ile olan iliksilerini de gösterir.

Madde 145 / Yeni Hali

Askeri yargı, askeri mahkemeler ve disiplin mahkemeleri tarafından yürütülür. Bu mahkemeler; asker kişiler tarafından islenen askeri suçlar ile bunların asker kişiler aleyhine veya askerlik hizmet ve görevleriyle ilgili olarak isledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevlidir. Devletin güvenliğine, anayasal düzene ve bu düzenin isleyişine karsı suçlara ait davalar her halde adliye mahkemelerinde görülür.

savaş hali haricinde, asker olmayan kişiler askeri mahkemelerde yargılanamaz.

Askeri mahkemelerin savaş halinde hangi suçlar ve hangi kişiler bakımından yetkili oldukları; kuruluşları ve gerektiğinde bu mahkemelerde adli yargı hakim ve savcılarının görevlendirilmeleri kanunla düzenlenir.

Askeri yargı organlarının kurulusu, isleyişi, askeri hakimlerin özlük isleri, askeri savcılık görevlerini yapan askeri hakimlerin görevli bulundukları komutanlıkla iliksileri, mahkemelerin bağımsızlığı ve hakimlik teminatı esaslarına Gore kanunla düzenlenir.

Sonucu

Siviller artik askeri mahkemelerde yargılanmayacak.

Madde 146 / Eski Hali

Anayasa Mahkemesi onbir asil ve dört yedek üyeden kurulur.

Cumhurbaşkanı, iki asil ve iki yedek üyeyi Yargıtay, iki asil ve bir yedek üyeyi Danıştay, birer asil üyeyi Askeri Yargıtay, Askeri yüksek İdare Mahkemesi ve Sayıştay genel kurullarınca kendi Başkan ve üyeleri arasından üye tamsayılarının salt çoğunluğu ile her bos yer için gösterecekleri üçer aday içinden; bir asil üyeyi ise Yükseköğretim Kurulunun kendi üyesi olmayan yükseköğretim kurumları öğretim üyeleri içinden göstereceği uç aday arasından; uç asil ve bir yedek üyeyi üst kademe yöneticileri ile avukatlar arasından seçer.

Yükseköğretim kurumları öğretim üyeleri ile üst kademe yöneticileri ve avukatların Anayasa Mahkemesine asil ve yedek üye seçilebilmeleri için, kırk yaşını doldurmuş, yükseköğrenim görmüş veya öğrenim kurumlarında en az onbeş yıl öğretim üyeliği veya kamu hizmetinde en az onbes yıl fiilen çalışmış veya en az onbes yıl avukatlık yapmış olmak şarttır.

Anayasa Mahkemesi, asil üyeleri arasından gizli oyla ve üye tamsayısının salt çoğunluğu ile dört yıl için bir Başkan ve bir Başkanvekili seçer. Suresi bitenler yeniden seçilebilirler.

Anayasa Mahkemesi üyeleri, asli görevleri dışında resmi veya özel hiçbir görev alamazlar.

Madde 146 / Yeni Hali

Anayasa Mahkemesi onyedi üyeden kurulur.

Türkiye Büyük Millet Meclisi; iki üyeyi Sayıştay Genel Kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından, her bos yer için gösterecekleri üçer aday içinden, bir üyeyi ise baro başkanlarının serbest avukatlar arasından gösterecekleri üç aday içinden yapacağı gizli oylamayla seçer. Türkiye Büyük Millet Meclisinde yapılacak bu secimde, her bos üyelik için ilk oylamada üye tam sayısının üçte iki ve ikinci oylamada üye tam sayısının salt çoğunluğu aranır. İkinci oylamada salt çoğunluk sağlanamazsa, bu oylamada en çok oy alan iki aday için üçüncü oylama yapılır; üçüncü oylamada en fazla oy alan aday üye seçilmiş olur.

Cumhurbaşkanı; üç üyeyi Yargıtay, iki üyeyi Danıştay, bir üyeyi Askeri Yargıtay, bir üyeyi Askeri yüksek İdare Mahkemesi genel kurullarınca kendi başkan ve üyeleri arasından her bos yer için gösterecekleri üçer aday içinden; en az ikisi hukukçu olmak üzere üç üyeyi Yükseköğretim Kurulunun kendi üyesi olmayan yükseköğretim kurumlarının hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dallarında görev yapan öğretim üyeleri arasından göstereceği üçer aday içinden; dört üyeyi üst kademe yöneticileri, serbest avukatlar, birinci sınıf hakim ve savcılar ile en az beş yıl raportörlük yapmış Anayasa Mahkemesi raportörleri arasından seçer.

Yargıtay, Danıştay, Askeri Yargıtay, Askeri yüksek İdare Mahkemesi ve Sayıştay genel kurulları ile Yükseköğretim Kurulundan Anayasa Mahkemesi üyeliğine aday göstermek için yapılacak seçimlerde, her bos üyelik için, bir üye ancak bir aday için oy kullanabilir; (Anayasa Mahkemesi'nce çıkarılmıştır) en fazla oy alan üç kişi aday gösterilmiş sayılır. Baro başkanlarının serbest avukatlar arasından gösterecekleri üç aday için yapılacak secimde de her bir baro başkanı ancak bir aday için oy kullanabilir ve (Anayasa Mahkemesi'nce çıkarılmıştır) en fazla oy alan üç kişi aday gösterilmiş sayılır.

Anayasa Mahkemesine üye seçilebilmek için, kırk beş yaşın doldurulmuş olması kaydıyla; yükseköğretim kurumları öğretim üyelerinin profesör veya doçent unvanını kazanmış, avukatların en az yirmi yıl fiilen avukatlık yapmış, üst kademe yöneticilerinin yükseköğrenim görmüş ve en az yirmi yıl kamu hizmetinde fiilen çalışmış, birinci sınıf hakim ve savcıların adaylık dahil en az yirmi yıl çalışmış olması şarttır

Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından gizli oyla ve üye tam sayısının salt çoğunluğu ile dört yıl için bir Başkan ve iki başkanvekili seçilir. Suresi bitenler yeniden seçilebilirler.

Anayasa Mahkemesi üyeleri asli görevleri dışında resmi veya özel hiçbir görev alamazlar.

Sonucu

Anayasa Mahkemesi'nin yapısı tıpkı gelişmiş ülkelerdeki gibi çağdaş ve geniş katılımlı bir şekle dönüşecek.

Madde 147 / Eski Hali

Anayasa Mahkemesi uyeleri altmisbes yasini doldurunca emekliye ayrilirlar.

Anayasa Mahkemesi uyeligi, bir uyenin hakimlik mesleginden cikarilmayi gerektiren bir suctan dolayi hukum giymesi halinde kendiliginden; gorevini sağlık bakimindan yerine getiremeyeceginin kesin olarak anlasilmasi halinde de, Anayasa Mahkemesi üye tam sayisinin salt cogunlugunun kararı ile sona erer.

Madde 147 / Yeni Hali

Anayasa Mahkemesi uyeleri oniki yil için secilirler. Bir kimse iki defa Anayasa Mahkemesi uyesi secilemez. Anayasa Mahkemesi uyeleri altmisbes yasini doldurunca emekliye ayrilirlar. Zorunlu emeklilik yasindan once gorev suresi dolan uyelerin baska bir gorevde calismalari ve ozluk isleri kanunla düzenlenir.

Anayasa Mahkemesi uyeligi, bir uyenin hakimlik mesleginden cikarilmayi gerektiren bir suctan dolayi hukum giymesi halinde kendiliginden; gorevini sağlık bakimindan yerine getiremeyeceginin kesin olarak anlasilmasi halinde de, Anayasa Mahkemesi üye tam sayisinin salt cogunlugunun kararı ile sona erer.

Sonucu

Türkiye, Avrupa Birligi standartlarinda bir Anayasa Mahkemesi'ne kavuşacak.

Madde 148 / Eski Hali

Anayasa Mahkemesi, kanunlarin, kanun hukmunde kararnamelerin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Ictuzugunun Anayasaya sekil ve esas bakimlarindan uygunlugunu denetler. Anayasa degisikliklerini ise sadece sekil bakimindan inceler ve denetler. Ancak, olağanüstü hallerde, sıkıyönetim ve savas hallerinde cikarilan kanun hukmunde kararnamelerin sekil ve esas bakimindan Anayasaya aykiriligi iddiasiyla, Anayasa Mahkemesinde dava acilamaz.

Kanunlarin sekil bakimindan denetlenmesi, son oylamanin, ongorulen cogunlukla yapilip yapilmadigi; Anayasa degisikliklerinde ise, teklif ve oylama cogunluguna ve ivedilikle gorusulemeyecegi sartina uyulup uyulmadigi hususlari ile sinirlidir. �ekil bakimindan denetleme, Cumhurbaskaninca veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin beste biri tarafindan istenebilir. Kanunun yayimlandigi tarihten itibaren on gun gectikten sonra, sekil bozukluguna dayali iptal davasi acilamaz; def'i yoluyla da ileri surulemez.

Anayasa Mahkemesi Cumhurbaskanini, Bakanlar Kurulu uyelerini, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danistay, Askeri Yargıtay, Askeri yüksek İdare Mahkemesi Baskan ve uyelerini, Bassavcilarini, Cumhuriyet Bassavcivekilini, Hakimler ve Savcilar yüksek Kurulu ve Sayistay Baskan ve uyelerini gorevleriyle ilgili suclardan dolayi Yuce Divan sifatiyla yargilar.

Yuce Divanda, savcilik gorevini Cumhuriyet Bassavcisi veya Cumhuriyet Bassavcivekili yapar.

Yuce Divan kararlari kesindir.

Anayasa Mahkemesi, Anayasa ile verilen diger gorevleri de yerine getirir.

Madde 148 / Yeni Hali

Anayasa Mahkemesi, kanunlarin, kanun hukmunde kararnamelerin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi Ictuzugunun Anayasaya sekil ve esas bakimlarindan uygunlugunu denetler ve bireysel basvurulari karara baglar. Anayasa degisikliklerini ise sadece sekil bakimindan inceler ve denetler. Ancak, olağanüstü hallerde, sıkıyönetim ve savas hallerinde cikarilan kanun hukmunde kararnamelerin sekil ve esas bakimindan Anayasaya aykiriligi iddiasiyla, Anayasa Mahkemesinde dava acilamaz.

Kanunlarin sekil bakimindan denetlenmesi, son oylamanin, ongorulen cogunlukla yapilip yapilmadigi; Anayasa degisikliklerinde ise, teklif ve oylama cogunluguna ve ivedilikle gorusulemeyecegi sartina uyulup uyulmadigi hususlari ile sinirlidir. �ekil bakimindan denetleme, Cumhurbaskaninca veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerinin beste biri tarafindan istenebilir. Kanunun yayimlandigi tarihten itibaren on gun gectikten sonra, sekil bozukluguna dayali iptal davasi acilamaz; def'i yoluyla da ileri surulemez.

Herkes, Anayasada guvence altina alinmis temel hak ve ozgurluklerinden, Avrupa Insan Haklari Sozlesmesi kapsamindaki herhangi birinin kamu gucu tarafindan, ihlal edildigi iddiasiyla Anayasa Mahkemesine basvurabilir. Basvuruda bulunabilmek için olagan kanun yollarinin tuketilmis olmasi sarttir.

Bireysel basvuruda, kanun yolunda gozetilmesi gereken hususlarda inceleme yapilamaz.

Bireysel basvuruya ilişkin usul ve esaslar kanunla düzenlenir.

Anayasa Mahkemesi Cumhurbaskanini, Türkiye Büyük Millet Meclisi Baskanini, Bakanlar Kurulu uyelerini, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danistay, Askeri Yargıtay, Askeri yüksek İdare Mahkemesi Baskan ve uyelerini, Bassavcilarini, Cumhuriyet Bassavcivekilini, Hakimler ve Savcilar yüksek Kurulu ve Sayistay Baskan ve uyelerini gorevleriyle ilgili suclardan dolayi Yuce Divan sifatiyla yargilar.

Genelkurmay Baskani, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlari ile Jandarma Genel Komutani da gorevleriyle ilgili suclardan dolayi Yuce Divanda yargilanirlar.

Yuce Divanda, savcilik gorevini Cumhuriyet Bassavcisi veya Cumhuriyet Bassavcivekili yapar.

Yuce Divan kararlarina karsı yeniden inceleme basvurusu yapilabilir. Genel Kurulun yeniden inceleme sonucunda verdigi kararlar kesindir.

Anayasa Mahkemesi, Anayasa ile verilen diger gorevleri de yerine getirir.

Yuce Divan kararlari kesindir.

Sonucu

Anayasa Mahkemesine bireysel basvuru hakki taninacak.

Madde 149 / Eski Hali

Anayasa Mahkemesi, Baskan ve on üye ile toplanir, salt cogunluk ile karar verir. Anayasa degisikliklerinde iptale ve siyasi parti davalarinda kapatilmaya karar verebilmesi için beste uc oy coklugu sarttir.

Şekil bozukluguna dayali iptal davalari Anayasa Mahkemesince oncelikle incelenip karara baglanir.

Anayasa Mahkemesinin kurulusu ve yargilama usulleri kanunla; mahkemenin çalışma esaslari ve uyeleri arasindaki isbolumu kendi yapacagi Ictuzukle düzenlenir.

Anayasa Mahkemesi Yuce Divan sifatiyla baktigi davalar disinda kalan isleri dosya üzerinde inceler. Ancak, gerekli gördüğü hallerde sözlü açıklamalarını dinlemek üzere ilgilileri ve konu üzerinde bilgisi olanları çağırabilir (Ek ibare: 23.7.1995-4121/14 md.) ve siyasi partilerin temelli kapatılması veya kapatılmasına ilişkin davalarda, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısından sonra kapatılması istenen siyasi partinin genel başkanlığının veya tayin edeceği bir vekilin savunmasını dinler.

Madde 149 / Yeni Hali

Anayasa Mahkemesi, iki bolum ve Genel Kurul halinde calisir. Bolumler, baskanvekili baskanliginda dort uyenin katilimiyla toplanir. Genel Kurul, Mahkeme Baskaninin veya Baskanin belirleyecegi baskanvekilinin baskanliginda en az oniki üye ile toplanir. Bolumler ve Genel Kurul, kararlarini salt cogunlukla alır. Bireysel basvurularin kabul edilebilirlik incelemesi için komisyonlar olusturulabilir.

Siyasi partilere ilişkin dava ve basvurulara, iptal ve itiraz davalari ile Yuce Divan sifatiyla yurutulecek yargilamalara Genel Kurulca bakilir, bireysel basvurular ise bolumlerce karara baglanir.

Anayasa degisikliginde iptale, siyasi partilerin kapatılmasına ya da Devlet yardimindan yoksun birakilmasina karar verilebilmesi için toplantiya katilan uyelerin ucte iki oy coklugu sarttir.

Şekil bozukluguna dayali iptal davalari Anayasa Mahkemesince oncelikle incelenip karara baglanir.

Anayasa Mahkemesinin kurulusu, Genel Kurul ve bolumlerin yargilama usulleri, Baskan, baskanvekilleri ve uyelerin disiplin isleri kanunla; Mahkemenin calisma esaslari, bolum ve komisyonlarin olusumu ve isbolumu kendi yapacagi Ictuzukle düzenlenir.

Anayasa Mahkemesi Yuce Divan sifatiyla baktigi davalar disinda kalan isleri dosya uzerinde inceler. Ancak, bireysel basvurularda durusma yapilmasina karar verilebilir. Mahkeme ayrica, gerekli gördüğü hallerde sözlü açıklamalarını dinlemek üzere ilgilileri ve konu üzerinde bilgisi olanları çağırabilir ve siyasi partilerin kapatılmasına ilişkin davalarda, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısından sonra kapatılması istenen siyasi partinin genel başkanlığının veya tayin edeceği bir vekilin savunmasını dinler.

Sonucu

Anayasa Mahkemesi'nin çalışma usulü, çağdaş bir yapıya kavuşacak.

Madde 156 / Eski Hali

Askeri Yargitay, askeri mahkemelerden verilen karar ve hukumlerin son inceleme merciidir. Ayrica, asker kisilerin kanunla gosterilen belli davalarina ilk ve son derece mahkemesi olarak bakar.

Askeri Yargitay uyeleri birinci sinif askeri hakimler arasindan Askeri Yargitay Genel Kurulunun üye tamsayisinin salt cogunlugu ve gizli oyla her bos yer icin gosterecegi ucer aday icinden Cumhurbaskaninca secilir.

Askeri Yargitay Baskani, Bassavcisi, Ikinci Baskani ve daire baskanlari Askeri Yargitay uyeleri arasindan rutbe ve kidem sirasina gore atanirlar.

Askeri Yargitayin kurulusu, isleyisi, mensuplarinin disiplin ve ozluk isleri, mahkemelerin bagimsizligi, hakimlik teminati ve askerlik hizmetlerinin gereklerine gore kanunla düzenlenir.

Madde 156 / Yeni Hali

Askeri Yargitay, askeri mahkemelerden verilen karar ve hukumlerin son inceleme merciidir. Ayrica, asker kisilerin kanunla gosterilen belli davalarina ilk ve son derece mahkemesi olarak bakar.

Askeri Yargitay uyeleri birinci sinif askeri hakimler arasindan Askeri Yargitay Genel Kurulunun üye tamsayisinin salt cogunlugu ve gizli oyla her bos yer icin gosterecegi ucer aday icinden Cumhurbaskaninca secilir.

Askeri Yargitay Baskani, Bassavcisi, Ikinci Baskani ve daire baskanlari Askeri Yargitay uyeleri arasindan rutbe ve kidem sirasina gore atanirlar.

Askeri Yargitayin kurulusu, isleyisi, mensuplarinin disiplin ve ozluk isleri mahkemelerin bagimsizligi ve hakimlik teminati esaslarına gore kanunla düzenlenir.

Sonucu

Askeri Yargiya duzenleme getirilecek..

Madde 157 / Eski Hali

Askeri yüksek İdare Mahkemesi, askeri olmayan makamlarca tesis edilmis olsa bile, asker kisileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari islem ve eylemlerden dogan uyusmazliklarin yargi denetimini yapan ilk ve son derece mahkemesidir. Ancak, askerlik yukumlulugunden dogan uyusmazliklarda ilgilinin asker kisi olmasi sarti aranmaz.

Askeri yüksek İdare Mahkemesinin askeri hakim sinifindan olan uyeleri, mahkemenin bu siniftan olan baskan ve uyeleri tam sayisinin salt cogunlugu ve gizli oy ile birinci sinif askeri hakimler arasindan her bos yer icin gosterilecek uc aday icinden; hakim sinifindan olmayan uyeleri, rutbe ve nitelikleri kanunda gosterilen subaylar arasindan, Genelkurmay Baskanliginca her bos yer icin gosterilecek uc aday icinden Cumhurbaskaninca secilir.

Askeri hakim sinifindan olmayan uyelerin gorev suresi en fazla dort yildir.

Mahkemenin Baskani, Bassavci ve daire baskanlari hakim sinifindan olanlar arasindan rutbe ve kidem sirasina gore atanirlar.

Askeri yüksek İdare Mahkemesinin kurulusu, isleyisi, yargilama usulleri, mensuplarinin disiplin ve ozluk isleri, mahkemelerin bagimsizligi, hakimlik teminati ve askerlik hizmetlerinin gereklerine gore kanunla düzenlenir.

Madde 157 / Yeni Hali

Askeri yüksek İdare Mahkemesi, askeri olmayan makamlarca tesis edilmis olsa bile, asker kisileri ilgilendiren ve askeri hizmete ilişkin idari islem ve eylemlerden dogan uyusmazliklarin yargi denetimini yapan ilk ve son derece mahkemesidir. Ancak, askerlik yukumlulugunden dogan uyusmazliklarda ilgilinin asker kisi olmasi sarti aranmaz.

Askeri yüksek İdare Mahkemesinin askeri hakim sinifindan olan uyeleri, mahkemenin bu siniftan olan baskan ve uyeleri tam sayisinin salt cogunlugu ve gizli oy ile birinci sinif askeri hakimler arasindan her bos yer icin gosterilecek uc aday icinden; hakim sinifindan olmayan uyeleri, rutbe ve nitelikleri kanunda gosterilen subaylar arasindan, Genelkurmay Baskanliginca her bos yer icin gosterilecek uc aday icinden Cumhurbaskaninca secilir.

Askeri hakim sinifindan olmayan uyelerin gorev suresi en fazla dort yildir.

Mahkemenin Baskani, Bassavci ve daire baskanlari hakim sinifindan olanlar arasindan rutbe ve kidem sirasina gore atanirlar.

Askeri yüksek İdare Mahkemesinin kurulusu, isleyisi, yargilama usulleri, mensuplarinin disiplin ve ozluk isleri mahkemelerin bagimsizligi ve hakimlik teminati esaslarına gore kanunla düzenlenir.

Sonucu

Askeri mahkemelerde de mahkemelerin bagimsizligi ve hakim teminati saglanacak.

Madde 159 / Eski Hali

Hakimler ve Savcilar yüksek Kurulu, mahkemelerin bagimsizligi ve hakimlik teminati esaslarına gore kurulur ve gorev yapar.

Kurulun Baskani, Adalet Bakanidir. Adalet Bakanligi Mustesari Kurulun tabii uyesidir. Kurulun uc asil ve uc yedek uyesi Yargitay Genel Kurulunun, iki asil ve iki yedek uyesi Danistay Genel Kurulunun kendi uyeleri arasindan, her uyelik icin gosterecekleri ucer aday icinden Cumhurbaskaninca, dort yil icin secilir. Suresi biten uyeler yeniden secilebilirler. Kurul, secimle gelen asil uyeleri arasindan bir baskanvekili secer.

Hakimler ve Savcilar yüksek Kurulu; adli ve idari yargi hakim ve savcilarini meslege kabul etme, atama ve nakletme, gecici yetki verme, yukselme ve birinci sinifa ayirma, kadro dagitma, meslekte kalmalari uygun gorulmeyenler hakkinda karar verme, disiplin cezasi verme, gorevden uzaklastirma islemlerini yapar.Adalet Bakanliginin, bir mahkemenin veya bir hakimin veya savcinin kadrosunun kaldirilmasi veya bir mahkemenin yargi cevresinin degistirilmesi konusundaki tekliflerini karara baglar. Ayrica Anayasa ve kanunlarla verilen diger gorevleri yerine getirir.

Kurul kararlarina karsı yargi mercilerine basvurulamaz.

Kurulun gorevlerini yerine getirmesi, secim ve calisma usulleriyle itirazlarin Kurul bunyesinde incelenmesi esaslari kanunla düzenlenir.

Adalet Bakanliginin merkez kurulusunda gecici veya surekli olarak calistirilacak hakim ve savcilarin muvafakatlarini alarak atama yetkisi Adalet Bakanina aittir.

Adalet Bakani Hakimler ve Savcilar yüksek Kurulunun ilk toplantisinda onaya sunulmak uzere, gecikmesinde sakinca bulunan hallerde hizmetin aksamamasi icin hakim ve savcilari gecici yetki ile gorevlendirebilir.

Madde 159 / Yeni Hali

Hakimler ve Savcilar yüksek Kurulu, mahkemelerin bagimsizligi ve hakimlik teminati esaslarına gore kurulur ve gorev yapar.

Hakimler ve Savcilar yüksek Kurulu yirmi iki asil ve oniki yedek uyeden olusur; uc daire halinde calisir.

Kurulun Baskani Adalet Bakanidir. Adalet Bakanligi Mustesari Kurulun tabii uyesidir. Kurulun, dort asil uyesi, nitelikleri kanunda belirtilen; yuksekogretim kurumlarinin hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dallarinda gorev yapan ogretim uyeleri, üst kademe yoneticileri ile avukatlar arasindan Cumhurbaskaninca, uc asil ve uc yedek uyesi Yargitay uyeleri arasindan Yargitay Genel Kurulunca, iki asil ve iki yedek uyesi Danistay uyeleri arasindan Danistay Genel Kurulunca, bir asil ve bir yedek uyesi Türkiye Adalet Akademisi Genel Kurulunca kendi uyeleri arasindan, yedi asil ve dort yedek uyesi birinci sinif olup, birinci sinifa ayrilmayi gerektiren nitelikleri yitirmemis adli yargi hakim ve savcilari arasindan adli yargi hakim ve savcilarinca, uc asil ve iki yedek uyesi birinci sinif olup, birinci sinifa ayrilmayi gerektiren nitelikleri yitirmemis idari yargi hakim ve savcilari arasindan idari yargi hakim ve savcilarinca, dort yil icin secilir. Suresi biten uyeler yeniden secilebilir.

Kurul uyeligi secimi, uyelerin gorev suresinin dolmasindan onceki altmis gun icinde yapilir. Cumhurbaskani tarafindan secilen uyelerin gorev sureleri dolmadan Kurul uyeliginin bosalmasi durumunda, bosalmayi takip eden altmis gun icinde, yeni uyelerin secimi yapilir. diğer uyeliklerin bosalmasi halinde, asil uyenin yedegi tarafindan kalan sure tamamlanir.

Yargitay, Danistay ve Türkiye Adalet Akademisi genel kurullarindan secilecek Kurul uyeligi icin her uyenin, birinci sinif adli ve idari yargı hakim ve savcilari arasindan secilecek Kurul uyeligi icin her hakim ve savcinin; ancak bir aday icin oy kullanacagi secimlerde, en fazla oy alan adaylar sirasiyla asil ve yedek uye secilir. Bu secimler her donem icin bir defada ve gizli oyla yapilir.

Kurulun, Adalet Bakani ile Adalet Bakanligi Mustesari disindaki asil üyeleri, gorevlerinin devami suresince; kanunda belirlenenler disinda baska bir gorev alamazlar veya Kurul tarafindan baska bir goreve atanamaz ve secilemezler.

Kurulun yonetimi ve temsili Kurul Baskanina aittir. Kurul Baskani dairelerin çalışmalarına katilamaz. Kurul, kendi üyeleri arasindan daire baskanlarini ve daire baskanlarindan birini de baskanvekili olarak secer. Baskan, yetkilerinden bir kismini baskanvekiline devredebilir.

Kurul, adli ve idari yargi hakim ve savcilarini meslege kabul etme, atama ve nakletme, gecici yetki verme, yukselme ve birinci sinifa ayirma, kadro dagitma, meslekte kalmalari uygun gorulmeyenler hakkinda karar verme, disiplin cezasi verme, gorevden uzaklastirma islemlerini yapar; Adalet Bakanliginin, bir mahkemenin kaldirilmasi veya yargi cevresinin degistirilmesi konusundaki tekliflerini karara baglar; ayrica, Anayasa ve kanunlarla verilen diğer gorevleri yerine getirir.

Hakim ve savcilarin gorevlerini; kanun, tuzuk, yonetmeliklere ve genelgelere (hakimler icin idari nitelikteki genelgelere) uygun olarak yapip yapmadiklarini denetleme; gorevlerinden dolayi veya gorevleri sirasinda suc isleyip islemediklerini, hal ve eylemlerinin sifat ve gorevleri icaplarina uyup uymadigini arastirma ve gerektiginde haklarinda inceleme ve sorusturma islemleri, ilgili dairenin teklifi ve Hakimler ve Savcilar Yuksek Kurulu Baskaninin oluru ile Kurul mufettislerine yaptirilir. Sorusturma ve inceleme islemleri, hakkinda sorusturma ve inceleme yapilacak olandan daha kidemli hakim veya savci eliyle de yaptirilabilir.

Kurulun meslekten cikarma cezasina ilişkin olanlar disindaki kararlarina karsi yargi mercilerine basvurulamaz.

Kurula bagli Genel Sekreterlik kurulur. Genel Sekreter, birinci sinif hakim ve savcilardan Kurulun teklif ettigi uc aday arasindan Kurul Baskani tarafindan atanir. Kurul mufettisleri ile Kurulda gecici veya surekli olarak calistirilacak hakim ve savcilari, muvafakatlerini alarak atama yetkisi Kurula aittir.

Adalet Bakanliginin merkez, bagli ve ilgili kuruluslarinda gecici veya surekli olarak calistirilacak hakim ve savcilar ile adalet mufettislerini ve hakim ve savci mesleginden olan ic denetcileri, muvafakatlerini alarak atama yetkisi Adalet Bakanina aittir.

Kurul uyelerinin secimi, dairelerin olusumu ve isbolumu, Kurulun ve dairelerin gorevleri, toplanti ve karar yeter sayilari, calisma usul ve esaslari, dairelerin karar ve islemlerine karsi yapilacak itirazlar ve bunlarin incelenmesi usulu ile Genel Sekreterligin kurulus ve gorevleri kanunla duzenlenir.'

Sonucu

HSYK, demokratik bir yapiya kavusacak.

Madde 166 / Eski Hali

Ekonomik, sosyal ve kulturel kalkinmayi, ozellikle sanayi ve tarimin yurt duzeyinde dengeli ve uyumlu bicimde hizla gelismesini, ulke kaynaklarinin dokum ve degerlendirilmesini yaparak verimli sekilde kullanilmasini planlamak, bu amacla gerekli teskilati kurmak Devletin gorevidir.

Planda milli tasarrufu ve üretimi artırıcı, fiyatlarda istikrar ve dış ödemelerde dengeyi sağlayıcı, yatırım ve istihdamı geliştirici tedbirler öngörülür; yatırımlarda toplum yararları ve gerekleri gözetilir; kaynakların verimli şekilde kullanılması hedef alınır. Kalkınma girişimleri, bu plana göre gerçekleştirilir.

Kalkınma planlarının hazırlanmasına, Türkiye Büyük Millet Meclisince onaylanmasına, uygulanmasına, değiştirilmesine ve bütünlüğünü bozacak değişikliklerin önlenmesine ilişkin usul ve esaslar kanunla düzenlenir.

Madde 166 / Yeni Hali

Ekonomik, sosyal ve kültürel kalkınmayı, özellikle sanayi ve tarımın yurt düzeyinde dengeli ve uyumlu bicimde hızla gelişmesini, ülke kaynaklarının dokum ve değerlendirilmesini yaparak verimli şekilde kullanılmasını planlamak, bu amaçla gerekli teşkilatı kurmak Devletin görevidir.

Planda milli tasarrufu ve üretimi artırıcı, fiyatlarda istikrar ve dış ödemelerde dengeyi sağlayıcı, yatırım ve istihdamı geliştirici tedbirler öngörülür; yatırımlarda toplum yararları ve gerekleri gözetilir; kaynakların verimli şekilde kullanılması hedef alınır. Kalkınma girişimleri, bu plana göre gerçekleştirilir.

Kalkınma planlarının hazırlanmasına, Türkiye Büyük Millet Meclisince onaylanmasına, uygulanmasına, değiştirilmesine ve bütünlüğünü bozacak değişikliklerin önlenmesine ilişkin usul ve esaslar kanunla düzenlenir.

Ekonomik ve sosyal politikaların oluşturulmasında hükümete istisari nitelikte görüş bildirmek amacıyla Ekonomik ve Sosyal Konsey kurulur. Ekonomik ve Sosyal Konseyin kuruluş ve isleyişi kanunla düzenlenir.

Sonucu

Ekonomik ve Sosyal Konsey kurulacak.